Verpakkingsregels gelden, uitleg niet

Je pakt op een dinsdagavond dertig bestellingen in. Doos, opvulling, tape, een flyer erbij. Ergens tussen de derde en de vierde doos bedenk je dat je eigenlijk niet weet of die doos nog mag, en wie dat zou moeten weten. De leverancier? Jij?

Sinds 12 augustus is dat geen theoretische vraag meer. Op die dag werd de Europese verpakkingsverordening, de PPWR, van toepassing in de hele Unie. De eerste harde regel is deze: verpakkingen mogen alleen nog op de EU-markt worden gebracht met een geldige EU-conformiteitsverklaring, in de stukken afgekort als EU-DoC. Daarmee verklaart de partij die de verpakking op de markt brengt dat die aan de PPWR voldoet.

De wet geldt, maar de uitleg is er nog niet

Tien dagen later is de situatie zo scheef als hij klinkt. Verpact, de organisatie die in Nederland de uitgebreide producentenverantwoordelijkheid uitvoert, drukte op 22 juli op de pauzeknop voor verzendverpakkingen, serviceverpakkingen en primaire productieverpakkingen. Het advies aan bedrijven is om voorlopig uit te blijven gaan van de situatie zoals die gold vóór 12 augustus. Reden: op onderdelen bestaat nog onduidelijkheid, onder meer over definities en over de vraag wanneer welke verplichting op je van toepassing is.

De Europese Commissie publiceerde op 3 augustus een geactualiseerde FAQ met verduidelijkingen. Verpact bestudeert die nog. En dan het cijfer dat het beste laat zien waar we staan: tot en met 2029 komen er volgens Verpact zeker dertig aanvullende documenten met nader uitgewerkte wettelijke vereisten. De wet is dus niet af. Hij is wel geldig.

Dat de kleine webshop hier het meeste risico loopt, is geen toeval maar een ontwerpfout

Hier nemen we stelling. Een verordening die geldt terwijl de uitleg nog wordt geschreven, verdeelt het risico niet eerlijk. Een groot merk heeft een compliance-afdeling die dertig documenten kan bijhouden en een jurist die de FAQ van 3 augustus binnen een dag heeft samengevat. Een webshop met twee mensen heeft die avond dertig dozen. Dezelfde verklaring, dezelfde aansprakelijkheid, een compleet ander vermogen om te snappen wat er van je wordt gevraagd.

Het venijn zit in de rolverdeling. De PPWR onderscheidt acht verschillende rollen en zeven typen verpakkingen, en één bedrijf kan meerdere rollen tegelijk hebben. Verkoop je een product dat je zelf uit een land buiten de EU haalt, dan ben je niet alleen verkoper maar ook importeur, en dan verhuist die verklaring van je leverancier naar jou. Precies die verschuiving zien mensen over het hoofd, omdat je in je dagelijkse werk geen verpakking maakt maar alleen inkoopt.

De pauzeknop van Verpact is geen vrijstelling

Webshops die nu roepen dat Brussel het weer eens verzonnen heeft, hebben op de uitvoering gelijk en op de voorbereiding niet. De verordening zelf is niet vorige week uit de lucht komen vallen; hij bestaat sinds begin 2025 en de datum van 12 augustus stond al die tijd in de tijdlijn. Uitzoeken welke van die acht rollen bij jouw winkel hoort, kon vorig jaar al. Dat de uitwerking rammelt, is een echt bezwaar. Dat je nooit hebt gekeken, is dat niet.

En eerlijk over onze eigen redenering: de pauzeknop van Verpact is geen juridische vrijstelling. Het is een uitvoeringsorganisatie die zegt dat ze het zelf ook niet weet. Wie zich daarop beroept als er straks wél gehandhaafd wordt, staat met een adviespagina in zijn hand.

Leg dit vast voor je de volgende inkooporder plaatst

Twee dingen, en ze kosten samen een uur. Zoek eerst uit welke rol of rollen jij hebt in de keten; dat is de basis waar al het andere aan hangt, en Verpact heeft er een overzicht voor. Vraag daarna bij elke leverancier de EU-conformiteitsverklaring op voor de verpakkingen die je van hem afneemt, en bewaar die per verpakkingssoort in dezelfde map als je facturen. Koop je buiten de EU in, ga er dan van uit dat die verklaring bij jou terechtkomt en niet bij de fabriek.

Het scheelt overigens dat verpakkingsbeslissingen vaak samenvallen met voorraadbeslissingen: wie zijn magazijn opruimt, komt vanzelf langs de dozen die hij eigenlijk niet meer gebruikt. We schreven eerder over magazijnruimte vrijmaken. Begin je pas met een winkel, dan hoort dit in dezelfde ronde als je platformkeuze en je kostenplaatje; onze gids voor een nieuwe webshop zet de rest van die startlijst op een rij.

Let ook op je exportlanden. Naast de EU-brede regels mogen lidstaten aanvullende nationale regels stellen over uitvoering, toezicht en handhaving, en Duitsland heeft die. Verkoop je daarheen, dan is de PPWR niet je enige boekje.

Het volgende ijkpunt is het moment waarop Verpact zijn pauzeknop weer loslaat. Dan pas weet je welke verplichting per wanneer echt op jouw dozen slaat. Tot die tijd is de eerlijkste samenvatting: verzamel je papieren, verander je verpakking nog niet.

Bronnen: RVO over de eerste regels per 12 augustus en Verpact over de stand van zaken, de rollen en de pauzeknop.